Griekenland is door kredietbeoordelaars Fitch afgewaardeerd, Spanje staat op de nominatie, en zelfs aan de kredietwaardigheid van de VS en Groot-Brittannië wordt nu voor het eerst getwijfeld. Z24 over de landen die binnenkort wel eens in grote problemen zouden kunnen komen.

In de week van 7 december trok een schokgolf door de financiële markten. Kredietbeoordelaar Fitch verlaagde de kredietwaardigheid van Griekenland en Standard & Poor's (S&P) zette Spanje op het strafbankje.

Als Spanje de overheidsfinanciën niet snel op orde krijgt, zal de kredietwaardigheid van dat land ook verlaagd worden.

De consequenties van zo'n kredietwaardigheid-verlaging zijn ernstig. De niveaus zeggen iets over het vertrouwen dat de markt heeft dat de overheden hun schulden kunnen afbetalen.

Bezorgdheid
Op de markt van staatsobligaties waren de resultaten van uitspraken over de kredietwaardigheid meteen te zien. De risico-opslagen op Griekse staatsobligaties gingen omhoog, terwijl de prijzen van diezelfde obligaties naar beneden tuimelden.

Afnemers van Griekse staatsobligaties willen dat de Griekse regering hen een hogere risico-opslag betaalt, omdat de afnemers er minder vertrouwen in hebben dat de overheid de obligaties weer kan terugkopen, oftewel de schulden afbetalen.

Waren Griekenland en Spanje al reden voor bezorgdheid op de financiële markten, nu zijn er nog wel meer landen die opeens op de kredietradar verschijnen. Volgens kredietbeoordelaar Moody's komen zelfs de VS en Groot-Brittannië in aanmerking voor herwaarderingen als de regeringen in die landen niet snel de overheidsfinanciën verbeteren.

Combinatie van factoren
Dat komt door een combinatie van factoren. In Griekenland baren de nationale schuld (112 procent van het bruto binnenlands product) en een begrotingstekort van ruim 14 procent de financiële markten grote zorgen. Kan Griekenland die schuld straks nog wel afbetalen zonder failliet te gaan?

Spanje komt dit jaar uit op een nationale schuld van 54 procent van het bruto binnenlands product (bbp), en een begrotingstekort van tussen de 5 en 6 procent. Dat klinkt allemaal veel minder erg en dat is het ook, maar Spanje heeft wel een enorme werkloosheid en dat terwijl het land zich nog steeds in een recessie bevindt. De overheidsfinanciën zullen dus verder verslechteren.

Afwaarderingen meer landen?
Kijken we naar de combinatie nationale schuld, het begrotingstekort, werkloosheid en de groei van het bbp, dan zijn er nog wel meer landen die in aanmerking zouden kunnen komen voor afwaarderingen. Zie de gegevens van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, het IMF en rapporten van diverse kredietbeoordelaars.

Voor alles geldt: een AAA-kredietrating is de hoogste en dus beste beoordeling, alles onder BB is 'radioactief'.

Who's next?

Griekenland
Een hoog begrotingstekort (bijna 15% van het bbp) en een stijgende nationale schuld van ruim 112% van het bbp, plus een naar verwachting lage economische groei de komende jaren maken de financiële markten nerveus. Economen als Willem Buiter verwachten dat Griekenland failliet zal gaan. Kredietbeoordelaar Fitch verlaagde de kredietwaardigheid naar BBB+.

België
Niet alleen vakantiegangers maar ook financiële markten twijfelen wel eens aan onze zuiderburen. De nationale schuld loopt in 2009 op naar 97% en naar verwachting 101% in 2010. Gecombineerd met een hoge werkloosheid van ruim 9% in 2010 en ondermaatse economische groei is België ook een zorgenkindje. Voorlopig kent Standard & Poor's België een kredietrating van AA+ toe.

Hongarije
Het centraal-Europese land heeft weinig mazzel. Had het vanaf 2007 al de euro kunnen voeren, dan had het land nu minder in de gevarenzone gezeten. Maar met een nationale schuld van bijna 80% van het bbp, een begrotingstekort van dik 4%, een economische krimp van tussen de 4 en 6 procent, een hoge werkloosheid van 10% en een gierende inflatie zal het niet lang duren voordat Hongarije ook op de nominatie komt om afgewaardeerd te worden. Huidige rating: BBB-, bij Standard & Poor's. Nóg een trede lager en Hongarije heeft officieel de 'junk bond' status. Afval dus.

Ierland
De Keltische tijger werd in korte tijd een oude poes zonder nagels. De nationale schuld stijgt in 2009 en 2010 explosief, naar respectievelijk 65 en 83%. Dat terwijl de werkloosheid de 15% beloopt, het begrotingstekort omstreeks 11% van het bbp bedraagt en het eiland ook in 2010 nog een forse economische krimp zal meemaken. S&P verlaagde de kredietwaardigheid in de zomer van dit jaar al naar AA, van een eerder AA+. De verwachting is dat er nog een afwaardering zal volgen.

Italië
Als Griekenland een afwaardering voor de kiezen krijgt, dan kan Italië er binnenkort ook een verwachten. Met een schuld die in 2010 117% van het bbp beloopt, een begrotingstekort van tussen de 4 en 6%, een werkloosheid van tussen de 8 en 10% en nauwelijks economische groei in 2010 is de huidige kredietrating van A+ (S&P) waarschijnlijk nog te rooskleurig.

Japan
Het land van de rijzende zon heeft bij S&P een kredietrating van AA. Niet heel erg hoog dus. Dat is niet zo verwonderlijk. Japan staat voor 223% van het bbp in het krijt bij schuldeisers - inderdaad, 2,2 keer zoveel als het eigen bbp! - en heeft een begrotingstekort van 8%. Daar staat tegenover dat de werkloosheid relatief laag is en de economie naar verwachting de komende jaren weer zal gaan groeien. Blijft staan dat de nationale schuld verbijsterend hoog is.

Portugal
Het meest zuidwestelijke land van Europa moest net als veel andere naties veel geld lenen om de economie te stimuleren. Daardoor schiet de schuld omhoog naar 77,5% van het bbp in 2009 en zelfs 85% in 2010. Gecombineerd met een hoge werkloosheid (10%) en een begrotingstekort van 7 à 8% van het BBP is S&P's huidige kredietrating van A+ nog maar twee stapjes verwijderd van het al negatieve BBB+ van Griekenland.

Spanje
Nog geen twee jaar geleden was Spanje een economische belofte, maar de economie bleek te drijven op een uiterst fragiele huizenbubbel. De schuld - 54% van het bbp nu, 66% in 2010 - mag dan nog relatief meevallen, de werkloosheid van bijna 20% is funest. De Spaanse regering heeft met een begrotingstekort van 5% en een krimpende economie nauwelijks nog instrumenten om het economische tij te keren.

Groot-Brittannië
Het land lijkt af te stevenen op een herhaling van de langdurige problemen uit de jaren '80. De staatsschuld - naar verwachting 80% van het bbp in 2010 - en een begrotingstekort van dik 12% in 2009, '10 en '11 worden er niet beter op met een werkloosheid van bijna 10%. De AAA-rating zou binnenkort verleden tijd kunnen zijn.

De Verenigde Staten
Ja, ook Amerika ontkomt niet meer aan speculaties over een lagere kredietwaardigheid. Het begrotingstekort zweeft rond de 11% van het bbp en de werkloosheid is er 10%, met weinig zicht op verbetering. Dat terwijl de staatsschuld in 2010 geraamd wordt op bijna 100% van het bbp. Nu nog geniet de oude economische reus een AAA-rating, maar Barack Obama zal nog harder aan de bak moeten om een historische afwaardering te voorkomen.

Bron: Z24